Lumpy Skin Disease

લમ્પી સ્કિન ડિસીઝ વાયરસ

ચર્ચામાં કેમ ? 

તાજેતરમાં ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં પશુધન માટે ખતરનાક એવા લમ્પી વાઈરસની પુષ્ટિ કરાઈ છે . જામનગર અને દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં લમ્પી વાઈરસના ઢોરનાં મૃત્યુ થયા છે .

લમ્પી વાઈરસ

લમ્પી સ્કિન ડિસીઝ (LSD) પોક્સ વાયરસ લમ્પી સ્કિન ડિસીઝ વાયરસ (LSDV) સાથે પશુ અથવા ભેંસના ચેપને કારણે થાય છે. વાયરસ કેપ્રીપોક્સ વાયરસ જીનસમાં ત્રણ નજીકથી સંબંધિત પ્રજાતિઓમાંની એક છે, અન્ય બે પ્રજાતિઓ શીપપોક્સ વાયરસ અને ગોટપોક્સ વાયરસ છે.

લમ્પી વાઈરસ એ રખડતા ગૌવંશ જ નહિ , પાલતુગાય - ભેંસ જેવા પશુઓમાં પણ થઈ શકે છે . આ વાઈરસને કારણે પશુનાં માથા , ડોક , પીઠ , ગુદા કે આંચળના ભાગ કે પગ , પૂંછડી સહિતના ભાગોની ત્વચા ઉપર બે થી પાંચ સેન્ટિમીટર વ્યાસની ગાંઠો જોવા મળે છે . ગાંઠોમાં ઘણીવાર પરૂ ( રસી ) થાય છે , ચાંદા પડે છે અને ઘણીવાર સડાને કારણે ઢોરનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે .

લમ્પી વાયરસથી સંક્રમિત ગાય

સંક્રમિત ગાય

લમ્પી વાયરસથી સંક્રમિત ભેંસ

લમ્પી વાઈરસનું સૌપ્રથમ વર્ણન 1929માં ઝામ્બિયા(દક્ષિણ-મધ્ય આફ્રિકાનો એક દેશ)માં કરવામાં આવ્યું હતું. આગામી 85 વર્ષોમાં તે સમગ્ર આફ્રિકા અને મધ્ય પૂર્વમાં સતત ફેલાઈ ગયું. 2015 માં વાયરસ મેઇનલેન્ડ યુરોપમાં ગ્રીસ અને કાકેશસ અને રશિયામાં પ્રવેશ્યો. 2016 માં વાયરસ વધુ પૂર્વમાં બાલ્કનમાં, ઉત્તરમાં મોસ્કો તરફ અને પશ્ચિમમાં કઝાકિસ્તાનમાં ફેલાયો. હાલમાં તે ઉચ્ચ પરિણામોની ઝડપથી ઉભરતી બીમારી માનવામાં આવે છે. તે ફાટી નીકળવાથી ઉત્પાદકતા અને વેપારને નોંધપાત્ર નુકસાન પહોંચાડવાથી સૂચિત છે.

રોગ-સંક્રમણ

લમ્પી વાઈરસના સંક્રમણ વિશે હજુ પણ ઘણી બધી માહિતીનો અભાવ છે. પ્રાયોગિક કાર્ય દર્શાવે છે કે ચેપગ્રસ્તમાંથી નિષ્કપટ પ્રાણીમાં સીધું પ્રસારણ ખૂબ જ બિનકાર્યક્ષમ છે. આજ સુધીના પુરાવા આર્થ્રોપોડ્સ જેવા કે જંતુઓ અથવા ટિક (આને વાયરસ "વેક્ટર" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) દ્વારા વાયરસના પ્રસારણને સમર્થન આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે એલએસડીનો પ્રકોપ ગરમ, ભીના હવામાન દરમિયાન થાય છે જ્યારે આ રોગ સામાન્ય રીતે ઠંડા શિયાળાના મહિનાઓમાં ઓછો થાય છે. વધુમાં, લમ્પી વાઈરસ રોગચાળો ઘણીવાર નજીકના જાણીતા રોગના કેન્દ્રથી 50km થી વધુના અંતરે થતા નવા પ્રકોપ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. આ લાક્ષણિકતાઓ મચ્છર અને બગાઇ જેવા જંતુ-જન્ય પ્રસારણને ભારપૂર્વક સૂચવે છે. જો કે, તે સ્પષ્ટ નથી કે લમ્પી વાઈરસના પ્રસારણમાં કઈ વેક્ટર પ્રજાતિઓ સામેલ છે, અને જો તે વાયરસનું સરળ યાંત્રિક ટ્રાન્સમિશન છે અથવા વેક્ટરમાં વાયરસની પ્રતિકૃતિ અથવા વિકાસ સાથે સંકળાયેલ વધુ જટિલ જૈવિક ટ્રાન્સમિશન છે.

ચેપગ્રસ્ત પશુઓની હિલચાલ પણ મોટા અંતર પર એલએસડીના ફેલાવા માટે નોંધપાત્ર પરિબળ બની શકે છે.

નિદાન

લાક્ષણિક ત્વચા નોડ્યુલ્સ(બળતરા)ની હાજરી લમ્પી વાઈરસ માટે જવાબદાર છે.(નીચે જુઓ)

અન્ય ક્લિનિકલ ચિહ્નોમાં સામાન્ય અસ્વસ્થતા, આંખ અને નાકમાંથી સ્રાવ, તાવ અને દૂધ ઉત્પાદનમાં અચાનક ઘટાડો શામેલ છે. તાજેતરના યુરેશિયન રોગચાળામાં બિમારી અને મૃત્યુદર અનુક્રમે આશરે 10% અને 1% છે. ટોળામાં 10% અસરગ્રસ્ત પશુઓમાં રોગની તીવ્રતા હળવાથી જીવલેણ સુધી બદલાઈ શકે છે. કેટલાક પશુઓ ખૂબ જ ઓછી સંખ્યામાં નોડ્યુલ્સ વિકસાવે છે જે શોધવાનું મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. અન્ય 3cm વ્યાસ સુધી અસંખ્ય નોડ્યુલ્સ વિકસાવે છે. કયા ઢોર હળવા થાય છે અને કયા ગંભીર રોગ થાય છે તે નિર્ધારિત કરતા પરિબળો અજ્ઞાત છે.

વાયરસ અથવા એન્ટિબોડીઝના ડીએનએ શોધવા માટે ઉપલબ્ધ પરીક્ષણો સાથે, પ્રયોગશાળા નિદાન દ્વારા રોગની પુષ્ટિ કરી શકાય છે.

લમ્પી વાઈરસ ઘણા રોગો સાથે હોઈ શકે છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે: સ્યુડો ગઠ્ઠો ચામડીનો રોગ (બોવાઇન હર્પીસવાયરસ 2 દ્વારા થાય છે), બોવાઇન પેપ્યુલર સ્ટોમેટાઇટિસ (પેરાપોક્સવાયરસ), સ્યુડોકોવપોક્સ (પેરાપોક્સવાયરસ), કાઉપોક્સ, ચામડીની ક્ષય, ડેમોડીકોસીસ (ડેમોડેક્સ, ઓરપીસીસીસ), , ફોટોસેન્સિટાઇઝેશન, પેપિલોમેટોસિસ (ફાઇબ્રોપેપિલોમાસ, "મસાઓ"), રિન્ડરપેસ્ટ, ડર્માટોફિલોસિસ, બેસ્નોઇટિઓસિસ, હાઇપોડર્મા બોવિસ ચેપ અને ઓન્કોસેર્કોસિસ. તાવ અને દૂધના ડ્રોપ જેવા ચિહ્નો બિન-વિશિષ્ટ છે, અને અન્ય ઘણા રોગો સાથે જોઈ શકાય છે.

નિવારણ

ગાંઠેદાર ચામડીના રોગનું નિયંત્રણ અને નિવારણ ચાર યુક્તિઓ પર આધાર રાખે છે - ચળવળ નિયંત્રણ (સંસર્ગનિષેધ), રસીકરણ, વ્યવસ્થાપન અને  વ્યૂહરચના. ચોક્કસ રાષ્ટ્રીય નિયંત્રણ યોજનાઓ દેશો વચ્ચે બદલાય છે અને તેથી સંબંધિત અધિકારીઓ અને પશુચિકિત્સકો પાસેથી સલાહ લેવી જોઈએ.

રસીકરણ એ નિયંત્રણનું સૌથી અસરકારક માધ્યમ છે, અને LSDV ની નીથલિંગ જેવી તાણ ધરાવતી જીવંત હોમોલોગસ રસીઓની ભલામણ કરવામાં આવે છે.

સારવાર 

વાયરસ માટે કોઈ સારવાર નથી, તેથી રસીકરણ દ્વારા નિવારણ એ નિયંત્રણનું સૌથી અસરકારક માધ્યમ છે.

ત્વચામાં થતા ગૌણ ચેપની સારવાર નોન-સ્ટીરોઈડલ એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરીઝ (NSAIDs) અને જ્યારે યોગ્ય હોય ત્યારે એન્ટીબાયોટીક્સ (ટોપિકલ +/- ઇન્જેક્ટેબલ) વડે કરી શકાય છે.

http://www.emergence-msd-animal-health.com/ - ના અહેવાલ મુજબ

સારાંશ

લમ્પી સ્કિનના રોગના વાયરસથી પશુઓમાં ગંભીર રોગ થાય છે જે ચામડીમાં નોડ્યુલ્સ દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. એલએસડીનું પ્રસારણ જંતુ વેક્ટર્સ દ્વારા થાય છે અને રસીકરણ એ નિયંત્રણનું સૌથી અસરકારક માધ્યમ છે. છેલ્લાં પાંચ વર્ષોમાં ચામડીનો ગઠ્ઠો રોગ મધ્ય પૂર્વમાંથી દક્ષિણપૂર્વ યુરોપ, કાકેશસ, દક્ષિણપશ્ચિમ રશિયા અને પશ્ચિમ એશિયામાં ફેલાયો છે. આ રોગ અસરગ્રસ્ત ટોળાઓમાં નોંધપાત્ર આર્થિક પરિણામો સાથે નોંધપાત્ર નુકસાનનું કારણ બને છે. તે અસરગ્રસ્ત દેશોની આકર્ષક નિકાસ બજારોમાં પ્રવેશને પણ અવરોધે છે, જે લમ્પી વાઈરસ ફાટી નીકળવાની નાણાકીય અસરને વધારે છે. વર્તમાન યુરોપિયન લમ્પી વાઈરસ રોગચાળામાંથી શીખવા જેવો મુખ્ય પાઠ એ છે કે ઉભરતા રોગો પ્રત્યે જાગ્રત રહેવું.

આ પોસ્ટને વધુમાં વધુ શેર કરો જેથી બીજાને પણ પુરી જાણકારી મળે અને બીજી માહિતી માટે કમેન્ટ કરો.